Niets zo leerzaam als een lange treinreis

Marco van der Heide

Gewapend met een iPod, een koptelefoon, de Volkskrant en een pak bastognekoeken kan je sowieso de hele wereld aan, maar in de trein wordt dat gevoel nog eens versterkt. Een lange treinreis maken, het liefst zonder compagnon, is dé bron van inspiratie.

Rust, observatie, analyse en overpeinzing vochten vandaag om voorrang, gestimuleerd door de muziek en heel veel klagende, haastende, maar ook genietende mensen.  Op pagina 32, een gedeelte van de krant waar ik zonder een lange treinreis nooit aan toe zou zijn gekomen, las ik een prachtig stuk.

De verkorte tekst van de 29e Van der Leeuwlezing, gehouden door wetenschapsjournalist Joshua Foer, was boeiend van de eerste tot de laatste letter. Ook de aanvulling van Robbert Dijkgraaf, hoogleraar mathematische fysica, was interessant. De tekst omvatte maar liefst twee A3-vellen, maar toch geeft de volgende alinea een redelijk beeld van de kern van Foer’s verhaal.

“Onze scholen hebben als een van hun belangrijkste taken de volgende generatie met de collectieve kennis van de cultuur te doordrenken. Daarin falen ze aantoonbaar, dat weet iedereen. Toch sturen we onze kinderen altijd maar weer naar diezelfde scholen, verslinden we altijd maar weer boeken, kranten en websites en vergeten we altijd maar weer wat we leren. Chronische vergeetachtigheid is een wezenskenmerk van onze cultuur.”

De conclusie van de lezing van de heer Foer is uiteraard niet dat onderwijs niet belangrijk is. Het is de methode die wordt bekritiseerd. De heer Dijkgraaf voegt daar aan toe hoe het beter zou kunnen. Een canon noemt hij het, een veel smallere selectie van zeer belangrijke onderwerpen, die aan de basis staan van een groot deel van kennis. Als de naaf waar de spaken van een fiets samenkomen.

Nadat ik de krant had weggelegd en even de tijd nam de mensen om mij heen op waarde te schatten, trok vooral het meisje naast me mijn aandacht. Ze was bezig met een oefententamen, bestaande uit 58 driekeuzevragen. Na een uur gezwoeg en gezucht aan mijn linkerkant werd mijn interesse tonende ‘en, gehaald?’ hoofdschuddend beantwoord. Heel gek leek me dat niet. Ik studeer dan wel geen fysiotherapie, maar termen als ‘anaeroob lactisch’ en ‘ischemische compressie’ klonken mij redelijk ingewikkeld in de oren.

Vervolgens pakte ze haar rekenmachine er bij, om de toch niet hersenkrakende rekensom 58 minus 14 uit te rekenen, en even later ’17% fout’ op te schrijven. Omdat ik in een oogopslag zag dat 14 van de 58 fout geen 17% fout betekent, vroeg ik hoe ze tot dat percentage was gekomen. ‘Wiskunde is niet mijn sterkste punt. Hoe moet ik dat dán berekenen?’.

De 24% waarop ze na mijn uitleg uitkwam zette nog niet echt zoden aan de dijk. ‘Ik mag een kwart fout hebben, en ik heb nog maar de helft van de vragen beantwoord’, vervolgde ze. Precies, de eerder genoemde breinbrekende vaktermen zaten er net voldoende in, de interpretatie van het begrip ‘percentage’ liet nog te wensen over.

Eerder deze week werd ik behandeld door Piet Adema, een fysiotherapeut op leeftijd die al een jaar of dertig bij Cambuur rondloopt. In een mum van tijd had hij de pijn in mijn hamstring herleid naar een spier vlakbij de knie, die hij vervolgens door dwarse massage los begon te maken. Hoe deze spier precies heet, dat wist hij niet meer. ‘Zoiets leer je tijdens je studie, maar dat vergeet je weer. Als ik iets moet weten, dan kijk ik op internet.’ Ik stapte van de massagetafel af, en de hamstring was een stuk minder pijnlijk.

Deze twee voorbeelden bevestigen de lezing van de heer Foer. De onophoudelijke stroom van informatie die de hele dag op je af komt wordt voor een heel groot deel vervangen door het altijd en overal toegankelijke internet, en staat bovendien de kennis van de meest essentiële kernbegrippen, in dit geval de betekenis van het begrip ‘percentage’, in de weg. De informatie die ik vanmiddag tot mij heb genomen, zal ik overigens niét vergeten. Waar zo’n lange treinreis al niet goed voor is.

Advertisements

4 thoughts on “Niets zo leerzaam als een lange treinreis

  1. Tessa says:

    Marco, je hebt zeker gelijk. Aan al die losse feitjes die je altijd moet leren heb je later niets. Maar ik denk wel dat je een hersenen getraind worden en dat je globaal situaties leert snappen. Alle formules van natuurkunde em scheikunde gebruik je nooit meer, maar al met al snap je wel meer van de materie om je heen.

    Ik ben voor filosofie als verplicht vak op school trouwens. Mensen mogen wel wat meer aan het denken gezet worden. Jullie zijn een voorbeeld voor de samenleving jongens! Goed bezig.

  2. Willem says:

    Geeft dhr. Foer ook aan welke methode we moeten gebruiken. Als docent zijnde ben ik zeer geïnteresseerd.

    • heide89 says:

      Dhr Foer niet echt, maar dhr Dijkgraaf wel, zoals ook wel in dit stuk staat. Hij is voor een canon, een veel smallere selectie van erg belangrijke onderwerpen die er helemaal ingestampt worden. Het komt er volgens mij in het kort op neer dat je een bepaalde hoeveelheid informatie tot je neemt, die zo groot is dat je alles nog wel zal kunnen onthouden, of het in ieder geval weer snel kunt snappen als je het terugleest.

      Ik zou daar zelf aan willen toevoegen dat het misschien goed zou kunnen zijn om soms ook eens met iets heel ingewikkelds aan de slag te gaan. Niet om het een aantal jaren later nog te weten, maar om zeg maar je hersenen te trainen.

      Weet niet of het voor jou als docent lichamelijke opvoeding heel relevant is. In feite geven jullie al een beetje op deze manier les volgens mij. Klopt dat?

En wat denk jij?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Advertisements
%d bloggers like this: