De Eurocrisis; hoe heeft het zo ver kunnen komen?

Marco van der Heide

De berichtgeving over de eurocrisis, die al maandenlang het nieuws beheerst, levert een voor velen ondoorgrondelijk web op van economische begrippen en causale verbanden. De vraag wat op dit moment de minst slechte oplossing is om de crisis te bezweren, is een zeer lastige. Daarentegen lijkt de oorzaak van alle problematiek simpel. Jarenlang zijn de probleemkindjes, waaronder Griekenland en Italië, met de fluwelen handschoen behandeld. Al die tijd wezen alle cijfers op toekomstige problemen. De politieke wereld mag het zich aanrekenen dat deze problemen er nu zijn, in veelvoud.

In de begin 2008 uitgegeven twaalfde druk van het boek ‘Overheidsfinanciën’ is de volgende passage te lezen. “Het is van gemeenschappelijk belang controleerbare normen te stellen voor gezonde overheidsfinanciën in elk van de lidstaten. Zij hebben zich daarom verplicht te voorkomen dat overheidstekort en schuldquote buitensporig oplopen. Van een buitensporig tekort is sprake wanneer het feitelijke EMU-tekort van de overheid meer bedraagt dan 3% bbp, of wanneer de bruto EMU-schuld van de overheid 60% van het bbp te boven gaat.”

Simpel gezegd, elke lidstaat moet wat betreft de jaarlijkse begroting (3%) en de totale schuld (60%) onder een bepaalde aan het nationaal inkomen gerelateerde grens blijven. Een heldere voorwaarde, die als essentieel wordt gezien voor het voortbestaan van de euro.

Echter, hier ging het mis. Een aantal redenen lagen daaraan ten grondslag, waarvan eentje de doorslag gaf: straffen voor normoverschrijdende lidstaten waren te laag, en opgelegde boetes werden zelden betaald. Oud-premier Wim Kok: “Dat die sancties niet zouden werken, had ik toen al onderkend. Een negatieve straf voor een land dat is gedompeld in ellende, werkt niet”.

Ook Henk Brouwer, voormalig topambtenaar van het ministerie van Financiën, schetst dit beeld. “Ik heb nooit geloofd in die sancties. Geld moeten storten als het misgaat, kan een land niet accepteren. De spankracht is er dan gewoon niet.” Zelfs Duitsland, mede-initiator van de Unie, overschreed de gestelde normen. Toenmalig bondskanselier Gerhard Schröder weigerde te voldoen aan de sancties die bij die overtreding hoorden, een vrijbrief voor de andere eurolanden om de fout in te gaan.

Dat hiermee de controle van hoger hand grotendeels wegviel, had nog een vervelend gevolg. Zoals het boek Overheidsfinanciën beschrijft, “kan het voor een individuele lidstaat aantrekkelijk zijn het eigen tekort te laten oplopen en de nadelige effecten via de in alle lidstaten (wat) hogere rente als het ware deels naar andere deelnemers aan de muntunie te exporteren”.

Een ander probleem was, dat er bij de oprichting van de muntunie al landen waren die in financieel zwaar weer verkeerden, maar politieke relaties er voor zorgden dat deze landen toch tot de muntunie gingen behoren. In overleg met Brouwer zei toenmalig minister van Financiën in Duitsland, Theodor Waigel, daarover het volgende: “Italië er buiten houden kan niet. Dan wordt Italië een horzel. Dan wordt het nooit stabiel”. Twijfels over de oprichting van de muntunie leverden te weinig verzet op.

Het is duidelijk dat het op dit moment van groot belang is dat er oplossingen gaan komen. Daarbij is het een stuk minder relevant hoe de problemen zijn veroorzaakt. Wel is het onbegrijpelijk hoe het zo ver heeft kunnen komen, zeker gezien de uitspraken die destijds al werden gemaakt, en de beschrijving van de situatie in het genoemde boek. Heel Europa heeft tegen beter weten in de ogen gesloten voor het ineenstorten van de euro. Laten we hopen dat het met een sisser afloopt.

Advertisements

4 thoughts on “De Eurocrisis; hoe heeft het zo ver kunnen komen?

  1. Mark de Groot says:

    Bekend verhaal. En begin een zin nooit met echter. Dan is fout.

  2. heide89 says:

    Mag echter worden gebruikt als eerste woord van de zin?

    Ja. Op echter volgt in dat geval een pauze, in geschreven taal weergegeven door een komma. De Schrijfwijzer maakt geen bezwaar tegen een zin als Echter, het komt zelden voor. In de zin die op echter volgt, treedt geen inversie op: Echter komt het zelden voor is uitgesloten.

  3. Jelle says:

    Haha, lekker Mark. Rare aap.

    Leuk stukje, Heide. Deze is ook erg interessant:

    http://www.knack.be/opinie/columns/marc-de-vos/de-echte-eurocrisis/opinie-1194736739365.htm#

En wat denk jij?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Advertisements
%d bloggers like this: